Procesgericht natuurbeheer

Vos Ecologisch Onderzoek richt zich bij planvorming en uitvoering in het kader van inrichting en beheer op het inbrengen en versterken van natuurlijke processen. 

De natuurgebieden die we in Nederland hebben, zijn allen het product van processen die in het verleden hebben plaatsgevonden. De biodiversiteit die daarbij hoort, kan na het stoppen of veranderen van die processen nog lang aanwezig blijven, bijvoorbeeld 50 à 60 jaar. Maar daarna verdwijnt de natuurlijke rijkdom.

Veel soorten die in Nederland achteruitgaan of met uitsterven bedreigd worden, kwamen vroeger relatief stabiel voor onder invloed van natuurlijke processen als oppervlakte- en grondwaterstroming en menselijke (landbouw-)activiteiten. Het Nederlandse watersysteem functioneert niet meer: ten behoeve van land- en woningbouw is de dynamiek verdwenen en staat het water onnatuurlijk laag, zodat Nederland verdroogt. De landbouw is ingrijpend gemoderniseerd, waardoor de landbouw tegenwoordig één van de belangrijkste oorzaken is van het verdwijnen van biodiversiteit. Daarnaast is Nederland sterk versnipperd door grootschalige infrastructuur.

Nederlands natuurbeheer heeft zich lang gericht op het conserveren van bestaande natuurwaarden. Door intensief beheer, overeenkomend met maatregelen die in het vroegere landbouwsysteem gebruikelijk waren, heeft men getracht om een natuurbeeld in stand te houden van de 19e en begin 20e eeuw.

Steeds meer is echter duidelijk geworden dat conserveren niet voldoende is. Nieuwe natuur ontwikkelen is nodig om de versnippering tegen te gaan en invloeden van ontwatering en vermesting uit te bannen. Bij het beheren van grote oppervlakten natuur is het niet meer betaalbaar om een intensief beheer te voeren. Dit heeft er in geresulteerd dat men meer is gaan kijken hoe de natuur zelf biodiversiteit in stand houdt. Dan is het wel nodig om andere natuurbeelden te gaan gebruiken, bijvoorbeeld van de natuur in het begin van onze jaartelling.